Καθώς πλησιάζουν οι γιορτές, αρχίζει σιγά σιγά να ξεδιπλώνεται αυτό το ιδιαίτερο συναίσθημα που συνοδεύει κάθε Δεκέμβρη. Οι πόλεις και οι γειτονιές φωτίζονται από τα φανταχτερά λαμπάκια, τα σπίτια γεμίζουν μυρωδιές από γλυκά και στα σχολεία ετοιμάζονται οι Χριστουγεννιάτικες γιορτές. Όπως είναι φυσικό τα παιδιά παρασύρονται από την « μαγεία» γύρω τους και αρχίζουν να ετοιμάζουν τις λίστες τους, να μιλούν για δώρα αλλά και για εκείνο το χριστουγεννιάτικο πρωινό που ανυπομονούν να έρθει. Είναι μια εποχή γεμάτη με ενθουσιασμό και πολλές προσδοκίες, όχι μόνο για τα παιδιά αλλά και για τους γονείς, οι οποίοι θέλουν να δημιουργήσουν όμορφες, ζεστές αναμνήσεις και να κρατήσουν την σπίθα των Χριστουγέννων ζωντανή, μέσα στην πραγματικότητα και τις απαιτήσεις της καθημερινότητας.
Και ενώ τα παιδιά στρέφονται σε αυτό που θεωρούν πιο φανταχτερό, δηλαδή τα δώρα, οι γονείς συχνά αναρωτιούνται αν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις επιθυμίες των παιδιών τους. Και κάπου εδώ γεννιέται ένα ουσιαστικό ερώτημα: Τι είναι αυτό που πραγματικά έχουν ανάγκη τα παιδιά αυτές τις μέρες; Τι είναι αυτό που θα μείνει μέσα τους όταν οι γιορτές περάσουν; Αν τα ρωτήσουμε, σπάνια θα σταθούν στο πόσα δώρα πήραν ή πόσο κόστισαν αυτά. Αυτό που θα θυμούνται είναι ποιοι ήταν εκεί στο οικογενειακό τραπέζι, ποιος γέλασε με τα αστεία τους, τι γλυκά έφτιαξαν και ποιος έφαγε τα περισσότερα μελομακάρονα. Τα παιδιά δεν θυμούνται τα περιτυλίγματα, θυμούνται το συναίσθημα, την παρουσία ,την ζεστασιά και την αίσθηση ότι ήταν σημαντικά για τους ανθρώπους που αγαπούν. Και εκεί κρύβεται η πραγματική μαγεία των Χριστουγέννων.
Η χαρά ενός δώρου φυσικά και είναι αληθινή και γνήσια. Η χαρά της προσμονής , η διαδικασία του ανοίγματος, η πρώτη επαφή με κάτι καινούριο αποτελεί κομμάτι της παιδικής εμπειρίας των γιορτών και γι αυτά είναι μια μικρή γιορτή μέσα στην γιορτή. Όμως αυτή η χαρά είναι συνήθως βραχυπρόθεσμη, ένα φανταχτερό δώρο χάνει γρήγορα την λάμψη του. Αυτό δεν μειώνει σε καμία περίπτωση την σημασία του δώρου αλλά μας θυμίζει ότι τα δώρα από μόνα τους δεν μπορούν να αγγίξουν εκείνο το βαθύτερο κομμάτι της παιδικής ψυχής, που κάνει τα Χριστούγεννα «αξέχαστα». Τα παιδιά δεν αναζητούν πάντα κάτι φανταχτερό και εντυπωσιακό, αναζητούν κάτι σταθερό και αυτό είναι η οικογένειά τους.
Οι περισσότεροι γονείς συχνά ανησυχούν μήπως «δεν κάνουν αρκετά», μήπως τα παιδιά τους συγκρίνουν τα δώρα τους με αυτά άλλων παιδιών και νιώσουν αδικημένα ή μήπως τελικά η προσπάθεια τους δεν είναι αρκετή. Αν όμως κοιτάξουμε βαθύτερα, τα παιδιά επιζητούν πολύ περισσότερο τις εμπειρίες, παρά τα δώρα, επιζητούν ποιοτικό χρόνο μαζί με τους γονείς τους. Δεν χρειάζονται απαραίτητα περίπλοκα προγράμματα και οργανωμένες φαντασμαγορικές δραστηριότητες, αυτό που πραγματικά χρειάζονται είναι ένα βλέμμα που σταματάει επάνω τους και γονείς που τα ακούν και δημιουργούν χώρο για εκείνα, ακόμη και αν αυτό σημαίνει ένα απόγευμα φτιάχνοντας μπισκότα ή χριστουγεννιάτικες κατασκευές, μια βόλτα να δούνε μαζί την στολισμένη πόλη, ακόμη και μια Χριστουγεννιάτικη ταινία όλοι μαζί στον καναπέ. Αυτές είναι οι στιγμές που μένουν.
Και κάπου εδώ είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι δεν χρειάζεται να δημιουργούμε τέλειες, «μαγικές» σκηνές για να χαρίσουμε στα παιδιά μας όμορφες γιορτές. Τα παιδιά δεν έχουν ανάγκη την τελειότητα έχουν ανάγκη την αυθεντικότητα. Είναι οι αληθινές, απλές στιγμές που τελικά «γράφουν μέσα τους». Εκείνες οι στιγμές στις οποίες αισθάνονται ότι τα βλέπουμε, τα ακούμε και τα συναντάμε πραγματικά.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η συνολική παρουσία των γονέων. Η παρουσία που δεν είναι απλός φυσική αλλά και συναισθηματική. Τα παιδιά έχουν μια αξιοθαύμαστη ικανότητα «να μας διαβάζουν». Ξέρουν πότε είμαστε συναισθηματικά εκεί και πότε σκεφτόμαστε κάτι άλλο, ξέρουν πότε ένα χαμόγελο είναι αληθινό και πότε συνοδεύεται από βιασύνη και άγχος. Αυτή η αληθινή παρουσία χωρίς κινητά, χωρίς την βιασύνη της ημέρας, είναι μια μορφή βαθιάς σύνδεσης και επιβεβαίωσης για το παιδί. Μια υπενθύμιση ότι έχουν χώρο στη ζωή μας, ότι είναι προτεραιότητα και ότι είναι σημαντικά. Στις γιορτές, που όλα γύρω μας κινούνται πιο γρήγορα, αυτή η παρουσία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία.
Καθώς, λοιπόν, πλησιάζουμε στα Χριστούγεννα, ίσως αξίζει να θυμόμαστε ότι αυτό που κάνει αυτές τις μέρες πραγματικά ξεχωριστές δεν είναι το μέγεθος ή ο αριθμός των δώρων, αλλά ο τρόπος που συνδεόμαστε, όχι μόνο με τα παιδιά μας, αλλά και μεταξύ μας, με όλους εκείνους τους ανθρώπους που η σύνδεση αδυνατίζει μέσα στους ρυθμούς της καθημερινότητας. Όπως ακριβώς τα παιδιά μας δεν περιμένουν από εμάς να γεμίσουμε τον χώρο με εντυπωσιακά αντικείμενα και περιμένουν να γεμίσουμε τον χρόνο τους με τη δική μας παρουσία, με το ενδιαφέρον μας, τη ζεστασιά μας, τη προσοχή μας έτσι και εμείς οι ίδιοι έχουμε ανάγκη από αληθινή επαφή. Και τελικά, αυτές οι στιγμές είναι που μετατρέπουν τις γιορτές σε αναμνήσεις. Γιατί η ανάγκη για σύνδεση δεν αφορά μόνο τα παιδιά αλλά και εμάς τους ενήλικες.
Η μαγεία των Χριστουγέννων δεν βρίσκεται κάτω από το δέντρο, αλλά στις σχέσεις που χτίζονται σιγά σιγά, κάθε χρόνο, με μικρές καθημερινές πράξεις αγάπης. Ίσως, λοιπόν, το πιο σημαντικό δώρο που μπορούμε να προσφέρουμε αυτές τις μέρες και στα παιδιά μας αλλά και στον ίδιο μας τον εαυτό, είναι η σύνδεση. Μια σύνδεση αυθεντική και σταθερή, γιατί αυτή είναι που τελικά θα φέρει την μαγεία των Χριστουγέννων.
Μεσσαριτάκη Κατερίνα – Παιδοψυχολόγος Msc
