Έχετε σκεφτεί ποτέ ότι κάποια από τα πιο σημαντικά βιώματα δεν είναι πολύ εύκολο να εκφραστούν;
Με αφορμή την Ημέρα της Μητέρας η σκέψη μας πηγαίνει συχνά στη σχέση μητέρας και παιδιού, στη φροντίδα, στη σύνδεση, στην αγάπη που αναπτύσσεται μεταξύ τους, κι όμως, μέσα σε αυτή τη σημαντική σχέση υπάρχει μια πλευρά που δεν φωτίζεται πάντα με τον ίδιο τρόπο και αυτή δεν είναι άλλη από την ίδια την εμπειρία της γυναίκας που γίνεται μητέρα.
Η μητρότητα δεν είναι μια στιγμή, δεν είναι μόνο η αρχή, η γέννηση, η πρώτη αγκαλιά, είναι μια διαδρομή που ξεκινά πολύ πριν και συνεχίζεται για πάντα, μια διαδρομή που δεν αλλάζει μόνο τη καθημερινότητα μιας γυναίκας αλλά την ίδια της την ύπαρξη.
Στην προσπάθειά μας να αναγνωρίσουμε τον ρόλο μιας μητέρας πολλές φορές στεκόμαστε σε αυτό που φαίνεται, δηλαδή στη φροντίδα που προσφέρει, στην παρουσία της, στην καθημερινή της ανταπόκριση. Ωστόσο κάπου εκεί χωρίς να το καταλαβαίνουμε μπορεί να αγνοούμε το πως βιώνει η ίδια αυτή τη μετάβαση, το πώς επηρεάζεται εσωτερικά από αυτή τη βαθιά αλλαγή στη ζωή της.
Κάπου σε αυτή τη πορεία, σχεδόν αθόρυβα, η γυναίκα που ήταν πριν αρχίζει να μεταμορφώνεται όχι γιατί χάνεται, αλλά γιατί «μεγαλώνει», ξαφνικά χωράνε μέσα της περισσότερα: περισσότερη αγάπη, περισσότερη ευθύνη, περισσότερη ανησυχία, περισσότερη δύναμη απ’ όση φανταζόταν ότι έχει. Για πολλές γυναίκες, η μητρότητα δεν είναι μόνο μια νέα πραγματικότητα, αλλά μια διαδικασία επαναπροσδιορισμού. Η καθημερινότητα αλλάζει, οι προτεραιότητες μετατοπίζονται, ο χρόνος αποκτά διαφορετική σημασία και μέσα σε όλα αυτά η ίδια καλείται να βρει έναν νέο τρόπο να σχετίζεται τόσο με το παιδί της όσο και με τον ίδιο της τον εαυτό. Δεν πρόκειται για μια στιγμιαία αλλαγή αλλά για μια σταδιακή προσαρμογή που εξελίσσεται μέσα στον χρόνο. Η μητρότητα φέρνει μαζί της μια αγάπη βαθιά και πρωτόγνωρη, μια αγάπη που δεν μοιάζει με καμία άλλη, που σε κάνει να ξενυχτάς χωρίς να το σκέφτεσαι, να ανησυχείς χωρίς να υπάρχει πάντα λόγος, να χαμογελάς με πράγματα που πριν θα περνούσαν απαρατήρητα.
Είναι μια αγάπη που γεμίζει αλλά ταυτόχρονα εκθέτει, σε κάνει πιο ευάλωτη, γιατί ξαφνικά κάτι έξω από εσένα γίνεται ολόκληρος ο κόσμος σου. Μέσα στην διαδικασία της μητρότητας συχνά συνυπάρχουν πολλά και διαφορετικά συναισθήματα: η χαρά και η συγκίνηση μπορεί να εναλλάσσονται με την κούραση, την αμφιβολία ή και την ανάγκη για απόσταση. Μαζί με την αγάπη, έρχονται και σιωπηλές επικριτικές σκέψεις: «τα καταφέρνω;», «είμαι αρκετή;» «μήπως τα κάνω όλα λάθος;». Αυτές είναι εμπειρίες που δεν είναι αντιφατικές μεταξύ τους, αλλά μέρος της ίδιας πραγματικότητας. Ωστόσο, δεν είναι πάντα εύκολο να εκφραστούν ιδιαίτερα όταν γύρω από τη μητρότητα υπάρχει η προσδοκία ότι θα πρέπει να βιώνεται με έναν συγκεκριμένο σχεδόν «ιδανικό» τρόπο.
Στην μητρότητα, η γυναίκα καλείται να ανταποκριθεί σε πολλούς ρόλους, συχνά ταυτόχρονα, να είναι παρούσα για το παιδί της, να διαχειρίζεται τις απαιτήσεις της καθημερινότητας, να διατηρεί σχέσεις, να ανταποκρίνεται σε επαγγελματικές υποχρεώσεις. Μέσα σε αυτή την πολυπλοκότητα, ο χώρος για την ίδια μπορεί να περιορίζεται, όχι απαραίτητα επειδή δεν υπάρχει, αλλά επειδή δεν είναι πάντα εύκολο να διεκδικηθεί χωρίς ενοχές. Και μέσα σε όλα αυτά, υπάρχει μια λεπτή ισορροπία: η γυναίκα που φροντίζει και η γυναίκα που χρειάζεται φροντίδα.
Γιατί η μητέρα δεν παύει να είναι άνθρωπος, να έχει ανάγκη να ακουστεί, να ξεκουραστεί, να έχει χώρο για τον εαυτό της χωρίς ενοχές, να θυμηθεί ποια είναι πέρα από τον ρόλο της. Υπό αυτό το πρίσμα, η μητρότητα δεν αφορά μόνο τη φροντίδα του παιδιού αλλά και τη συνεχή διαπραγμάτευση της σχέσης της γυναίκας με τον εαυτό της. Την ανάγκη να παραμείνει σε επαφή με αυτό που είναι ενώ ταυτόχρονα ανταποκρίνεται σε αυτό που καλείται να γίνει. Πρόκειται για μια ισορροπία που δεν είναι σταθερή, αλλά μεταβάλλεται, χάνεται και ξαναβρίσκεται μέσα στην καθημερινότητα.
Δεν υπάρχει «τέλεια» μητέρα. Υπάρχει η αληθινή μητέρα, εκείνη που προσπαθεί, που κουράζεται, που αμφιβάλλει, που κάνει λάθη και επιστρέφει, που μαθαίνει μαζί με το παιδί της, που μεγαλώνει, ενώ το μεγαλώνει.
Και ίσως εδώ χρειάζεται να κάνουμε χώρο για όλες τις μορφές μητρότητας. Για τη μητέρα που γέννησε το μωρό της, αλλά και για εκείνη που έγινε μητέρα μέσα από την υιοθεσία ή την αναδοχή. Για τη μητέρα που μεγαλώνει ένα παιδί που δεν προήλθε βιολογικά από την ίδια αλλά έγινε δικό της μέσα από τη σχέση. Για τη μητέρα που έχασε το παιδί της, αλλά δεν έπαψε ποτέ να είναι μητέρα, για την γυναίκα που ήθελε να γίνει μητέρα και για την γυναίκα που δεν ήθελε αλλά έγινε, για κάθε γυναίκα που βίωσε με τον δικό της τρόπο αυτόν τον δεσμό είτε είναι ορατός στην καθημερινότητα είτε κουβαλιέται σιωπηλά μέσα της.
Αυτή την Ημέρα της Μητέρας, ίσως αξίζει να κάνουμε αυτή τη μικρή αλλά ουσιαστική μετάβαση. Να απομακρυνθούμε λίγο από την εικόνα του «πώς πρέπει να είναι» και να πλησιάσουμε περισσότερο την αλήθεια του «πώς βιώνεται». Να δούμε τη μητρότητα όχι μόνο ως ρόλο αλλά ως εμπειρία. Όχι μόνο μέσα από αυτό που φαίνεται, αλλά και μέσα από αυτό που συχνά μένει αθέατο. Γιατί τελικά, η μητρότητα δεν ορίζεται από έναν τρόπο, μια διαδρομή ή μια μορφή. Ορίζεται από τη σχέση, από τη φροντίδα, από την αγάπη ακόμη κι όταν αυτή συνυπάρχει με την απώλεια, την απόσταση ή τη σιωπή. Και ίσως το πιο σημαντικό που μπορούμε να κρατήσουμε είναι ότι κάθε γυναίκα που έχει αγαπήσει με αυτόν τον τρόπο, που έχει φροντίσει, που έχει αντέξει, που έχει συνεχίσει είναι μητέρα και αυτό από μόνο του αξίζει να αναγνωρίζεται με την ίδια τρυφερότητα που εκείνη προσφέρει.
Μεσσαριτάκη Κατερίνα- Παιδοψυχολόγος
Παιδοψυχολογικό κέντρο Internus
