Οι πρώτες μέρες στο σχολείο είναι ένα μεγάλο βήμα για κάθε παιδί – είτε πρόκειται για νηπιαγωγείο είτε για την πρώτη δημοτικού. Η αλλαγή αυτή συνοδεύεται συχνά από ανάμεικτα συναισθήματα: χαρά, περιέργεια, αλλά και ανησυχία, φόβο ή κλάμα. Είναι απολύτως φυσιολογικό τα μικρότερα παιδιά να δυσκολεύονται στην αποχωρισμό και να χρειάζονται χρόνο για να προσαρμοστούν στο νέο περιβάλλον.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε πως η ανησυχία, τα δάκρυα ή η δυσκολία στον αποχωρισμό τις πρώτες μέρες στο σχολείο είναι απολύτως φυσιολογικά. Τα μικρά παιδιά καλούνται ξαφνικά να αφήσουν το οικείο περιβάλλον τους και να αποχωριστούν τη μαμά και τον μπαμπά, με τους οποίους έχουν ισχυρό δεσμό. Παράλληλα, βρίσκονται σε έναν καινούριο χώρο με διαφορετικούς κανόνες, νέους ανθρώπους και άγνωστες συνθήκες, κάτι που εύκολα γεννά ανασφάλεια. Επειδή δεν έχουν ακόμα ανεπτυγμένη την έννοια του χρόνου, η υπόσχεση «θα έρθω να σε πάρω το μεσημέρι» μπορεί να τους φαίνεται αόριστη, εντείνοντας το άγχος. Η έλλειψη ρουτίνας, οι νέες κοινωνικές σχέσεις που πρέπει να δημιουργηθούν και η ανάγκη να βρουν τον ρόλο τους μέσα στην ομάδα συμπληρώνουν τους βασικούς λόγους που κάνουν την προσαρμογή μια απαιτητική διαδικασία. Ωστόσο, αυτή η ανησυχία δεν είναι ένδειξη αδυναμίας· είναι μέρος της φυσιολογικής αναπτυξιακής πορείας κάθε παιδιού, που χρειάζεται χρόνο, σταθερότητα και τρυφερή καθοδήγηση για να νιώσει ασφάλεια και να ανθίσει.
Σε αυτή τη διαδικασία, ο ρόλος των γονέων είναι καθοριστικός. Οι γονείς μπορούν να ενισχύσουν την ομαλή μετάβαση του παιδιού και να στηρίξουν την ανάπτυξη μιας θετικής σχέσης με τη δασκάλα του – μιας σχέσης που θα αποτελέσει τη βάση για τη μάθηση, τη συνεργασία και την αίσθηση ασφάλειας μέσα στην τάξη.
Πώς μπορούν οι γονείς να βοηθήσουν
- Μιλήστε με αγάπη για τη δασκάλα
Τα παιδιά “ακούνε” τον τρόπο που μιλάμε. Όταν παρουσιάζουμε τη δασκάλα ως έναν άνθρωπο που θα τα φροντίζει, θα τα καταλαβαίνει και θα είναι δίπλα τους, νιώθουν περισσότερη εμπιστοσύνη να στραφούν σε εκείνη. - Δείξτε εμπιστοσύνη
Η στάση των γονιών είναι το πιο ισχυρό μήνυμα. Αν δείχνουμε άνεση και σιγουριά, το παιδί νιώθει ότι μπορεί να εμπιστευθεί το σχολείο και τη δασκάλα του. - Ενισχύστε την αυτονομία
Μικρές πράξεις, όπως να κουβαλήσει μόνο του την τσάντα ή να επιλέξει το φαγητό του, κ.α., ενισχύουν το αίσθημα ανεξαρτησίας και δίνουν χώρο στη σχέση τους να αναπτυχθεί. - Κρατήστε τον αποχαιρετισμό σύντομο και σταθερό
Ένα φιλί, μια αγκαλιά, μια τρυφερή φράση αρκούν. Οι μεγάλες καθυστερήσεις ή οι διαρκείς επιστροφές δυσκολεύουν το παιδί να αποχωριστεί και να στραφεί στη δασκάλα. - Ρωτήστε με ενδιαφέρον για την ημέρα
Αντί για ερωτήσεις που εστιάζουν στη συμπεριφορά («ήσουν καλό παιδί;»), προτιμήστε εκείνες που αναδεικνύουν τη συνεργασία («τι όμορφο κάνατε σήμερα με τη δασκάλα σου;»). Μια ακόμα ιδέα θα ήταν να προσπαθήσετε να βρείτε κοινά σημεία με τον/την εκπαιδευτικό, π.χ. το γεγονός ότι και εκείνος/η λείπει από το σπίτι του και θα είναι κουρασμένος/η, όπως και το παιδί. Στη συνέχεια προτρέψτε το να βρει λύσεις ανακούφισης, οι οποίες θα εστιάσουν στην σχέση εκπαιδευτικού – παιδιού. Για παράδειγμα: «Πως θα σου φαινόταν αν αύριο δίναμε στον/στην δάσκαλο/δασκάλα σου μια μπανάνα για να πάρει περισσότερη ενέργεια όσο θα είναι στο σχολείο;». Κατά τον τρόπο αυτό το παιδί θα νιώσει ότι δεν είναι μόνο στην διαδικασία της προσαρμογής και ότι η ασφάλεια επέρχεται μέσα από την σχέση και το μοίρασμα. - Διατηρήστε ανοιχτή επικοινωνία με την/το δασκάλα/δάσκαλο
Μια σύντομη κουβέντα ή ένα μικρό σημείωμα δείχνουν διάθεση συνεργασίας. Αυτό όχι μόνο βοηθά τη/το δασκάλα/δάσκαλο να κατανοήσει καλύτερα το παιδί, αλλά δίνει και στο παιδί το μήνυμα ότι οι σημαντικοί του ενήλικες βρίσκονται σε κοινή γραμμή.
Ένα βήμα προς την ανεξαρτησία
Η προσαρμογή στο σχολείο είναι μια διαδικασία, και κάθε παιδί χρειάζεται τον δικό του χρόνο. Οι γονείς, με υπομονή και θετική στάση, μπορούν να στηρίξουν αυτό το πέρασμα και να ενισχύσουν τη σχέση δασκάλας–παιδιού, χαρίζοντας στο παιδί τους ένα σπουδαίο δώρο: την αίσθηση ότι μπορεί να σταθεί με εμπιστοσύνη σε νέες σχέσεις και εμπειρίες.
Γράφει η Μαίρη Μαθιουδάκη
Ψυχολόγος παιδιών και εφήβων στο κέντρο Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας “Internus”
